Marina Abramović , Ulay
The Lovers

‘Als we eens een lijn zouden kunnen vinden op deze aarde die we zouden kunnen volgen en waar we ons lichaam zouden kunnen blootstellen aan de geografische situatie en de veranderingen van de natuur.’
Op 30 maart 1988 begonnen Marina Abramović en Ulay een reis te voet over de Chinese Muur. De muur wordt ook wel beschouwd als een liggende draak, die volgens de Chinezen een vrouwelijk en een mannelijk deel bezit. Vanuit zijn startpunt in het westen liep Ulay het vrouwelijke deel. Marina begon aan de oostzijde bij de Gele Zee en liep het mannelijke deel. Precies drie maanden later en 1800 kilometer verder ontmoetten zij elkaar.

Binnen de zogenaamde Relation-works die Ulay en Abramović vanaf medio jaren '70 uitvoerden vormden natuur, het bewustzijn en de tegenstelling mannelijk-vrouwelijk belangrijke elementen. Van het thema ‘Lovers’, dat zij in theaterperformances verder uitwerkten, zou hun ontmoeting aan het eind van de tocht over de Chinese Muur de climax moeten zijn. Maar dit gegeven kreeg een vreemde bijsmaak toen zij vóór hun reis hun liefdesrelatie verbraken en het ‘een ontmoeting om afscheid te nemen’ werd. Ook was het project een ommekeer in hun artistieke loopbaan: het ontmoetingspunt markeerde het einde van hun samenwerking. De kunstenaars benadrukten dat The Lovers geen performance was maar een periode om nieuwe inspiratie op te doen voor hun verdere werk.

Er is wel gesuggereerd dat dit project, waar veel geld en voorbereidingstijd mee gemoeid was, slechts een atelierfunctie heeft gehad. Achteraf bleek dit niet terecht. Ulay en Abramovich hebben hun meest ambitieuze project uitvoerig gedocumenteerd, waarbij Marina zich op mythische en magische aspecten had gericht, en Ulay een meer sociologische onderzoek had gedaan naar hoe de muur in het huidige China functioneerde. De tentoonstelling die volgde reisde over de hele wereld. (Véronique Hoedemakers)