Symposium De introductie van het onverwachte

Op donderdag 30 juni 2005 vond in het NAi het symposium 'De introductie van het onverwachte' plaats, georganiseerd door SKOR i.s.m. het NAi en het Ruimtelijk Plan Bureau.
SKOR stelde zich ten doel om kunst te betrekken bij de gebouwde omgeving en de ruimtelijke ordening. Sinds een aantal jaar worden experimentele samenwerkingsprojecten opgezet met opdrachtgevers van ruimtelijke ordening, met bewoners, planologen en ontwerpers. Met de inbreng van kunstenaars worden nieuwe en onverwachte processen in gang gezet zonder dat onmiddelijk in termen van een einddoel wordt gedacht.
Het symposium presenteerde deze nieuwe vorm van samenwerking bij ruimtelijke ordening aan de hand van drie projecten. Betrokken kunstenaars en deskundigen kwamen uitgebreid aan het woord.

Aan de hand van drie concrete projecten (waarover hieronder meer informatie) kwamen vragen aan de orde zoals: welke bijdrage kan de beeldende kunst leveren aan de vaak complexe processen in de ruimtelijke ordening, wat betekent dit voor de opdrachtgever en voor de
gebruiker, welke positie neemt de kunstenaar daarbij in, hoe kijken andere disciplines hier tegenaan en tot welke resultaten heeft dit totnogtoe geleid?

Het symposium sloot aan bij de Architectuur Biënnale in het NAi en was voor iedereen toegankelijk. Vooraf aan het symposium werd de film De uitbreiding van Polder Mastenbroek van Sjaak Langenberg en Theo van den Aker vertoond, als inleiding.

Het verslag van het symposium kunt u hier lezen

Het symposium was een initiatief van SKOR in samen-werking met het Ruimtelijk Planbureau en het NAi (www.nai.nl).
Bij het symposium verscheen de publicatie Kunst en ruimtelijke (ont)ordening . Vijf jaar kunstprojecten SKOR. Deel 1, uitgave SKOR

Case Study Krabbeplas

De Krabbeplas is een recreatiegebied in de gemeente Vlaardingen en maakt deel uit van Recreatieschap Midden Delfland. Het werd aangelegd in de jaren zeventig volgens een inmiddels sterk verouderd concept. SKOR werd benaderd om met behulp van het inzetten van beeldende kunst te onderzoeken wat de betekenis is van een recreatiegebied in deze tijd en hoe het functioneert. De resultaten van het onderzoek zouden model kunnen staan voor het bepalen van het programma en het ontwerp van hedendaagse vrijetijdslandschappen. In eerste instantie zijn kunstenaars, schrijvers en ontwerpers gevraagd om hun bevindingen te noteren naar aanleiding van een wandeling door het gebied. De bevindingen van deze zogeheten filosofische expedities vormden het uitgangspunt voor een workshop, waar drie teams een visie ontwikkelden voor de toekomstige invulling van het gebied. De teams bestonden uit planologisch onderzoekers, landschapsarchitecten, stedenbouwkundigen en beeldend kunstenaars. Het voorstel om nieuwe occupatievormen te stimuleren werd als meest succesvol gekozen. Binnen dit voorstel worden kavels uitgegeven aan individuen of groepen, die tijdelijk en op steeds andere wijze het gebied in gebruik nemen. Om dit in goede banen te leiden is door Esther Didden een plan gemaakt, waarin de spelregels zijn vastgelegd. De komende maanden wordt gestart met de uitvoering ervan.

Opdrachtgever: Gemeente Vlaardingen, met ondersteuning van het Recreatieschap Midden-Delfland
Kunstenaars, schrijvers en ontwerpers: Mohammed Benzakour, Paul Combrink, Esther Didden, Yvonne Dröge Wendel, Joost van Hezewijk, Rik Herngreen, John Jansen van Galen, Cor Geluk, Govert Grosfeld, Jan Dirk Hoekstra, Toine Horvers, Piet de Jonge, Suchan Kinoshiota, John Lonsdale, Maarten van Wesemael

Klik hier voor meer informatie over het project op de site.

Uitbreiding Polder Mastenbroek

Polder Mastenbroek is een van de oudste polders in Nederland en is in 2001 aangewezen als Belvedèregebied. Polder Mastenbroek wordt omringd door Zwolle, Kampen, Hasselt en Genemuiden. Door de oprukkende stadsuitbreidingen, nieuwe ontsluitingswegen, bouw van kassen wordt het karakteristieke weidse landschap van de polder bedreigd. In de film die Sjaak Langenberg en Theo van den Aker maakten worden de rollen omgedraaid. Niet de stad breidt uit maar de polder om ruimte te bieden aan boerenbedrijven. De boeren hebben zich hiertoe verenigd in Coöperatie Mastenbroek en treden zelf op als projectontwikkelaar van het gebied. Coöperatie Mastenbroek wordt zo een boerenorganisatie die handelt in bouwquota onder het motto “Bouwen voor de leegte???. Elke boer brengt een ha grond in en zijn woonquotum van drie woningen. Met dit laatste kunnen ze een renderend gemengd bedrijf behouden en is tegelijkertijd ‘de leegte’ gewaarborgd. Op dit moment worden de mogelijkheden onderzocht om daadwerkelijk deze coöperatie op te richten. De boeren zelf zijn enthousiast.

Opdrachtgever: Provincie Overijssel.
Kunstenaars: Sjaak Langenberg en Theo van den Aker
Het project is onderdeel van een omvattender plan voor de polder en is tot stand gekomen met medewerking van het KCO, SKOR, Stimuleringsfonds voor Architectuur, Vereniging Polderbelangen Mastenbroek, de gemeenten Zwolle en Zwartewaterland

Klik hier voor meer informatie over het project op de site.

De Nieuwe Marke

Voor het stroomgebied van de Regge in Midden-Overijssel bestaan diverse landinrichtingsplannen om het gebied ecologisch en esthetisch weer aantrekkelijk te maken. Door krimpende landbouw alsmede de behoefte aan betere en natuurlijkere afwateringsmethoden is een herinrichting van het gebied wenselijk. Binnen de planvorming wordt gezocht naar mogelijkheden om verantwoordelijkheden die voorheen bij de overheid lagen over te dragen naar gebiedseigenaren en beheerders. Vanwege de complexiteit van de opgave is een team van kunstenaars en landschapsarchitecten gevormd. Een van de opmerkelijkste uitkomsten is hun voorstel om de projectorganisatie en het landschapsplan in elkaar te schuiven. Met de bestaande planologische instrumenten, zoals bestemmingsplannen en landinrichtingsplannen, kunnen de nieuwe kansen voor het landschap niet voldoende benut worden. Zij stellen een privaatrechtelijke organisatie voor, De Nieuwe Marke. De leden hiervan verplichten zich om bepaalde taken te vervullen en de landschapskwaliteiten na te streven die in een landschapsplan worden vastgelegd.

Opdrachtgever: Dienst Landelijk Gebied
Het project is tot stand gekomen met medewerking van Provincie Overijssel, Gemeente Rijssen, Het Oversticht, KCO, Waterschap Regge en Dinkel, SKOR, Staatsbosbeheer.
Kunstenaars en ontwerpers: Jeroen van Westen, Peter de Ruyter, Hylke Floris en Jan Winsemius

Klik hier voor meer informatie over het project op de site.