Stichting Kunst en Openbare Ruimte
kunstenaar: Lino Hellings, Yvonne Dröge Wendel
locatie: Verpleeghuis de Bieslandhof,
In haar boek Ik heb Alzheimer schrijft Stella Braam over haar dementerende vader. Het boek is het resultaat van een zoektocht naar hoe ze met elkaar in contact kunnen blijven. Want sluipenderwijs verstoort de dementie het geheugen, het denken, de waarneming en het handelen, ‘alsof je steeds minder bestaat’. Braam ontwikkelde samen met haar vader een ‘spoedcursus Alzheimer-communicatie’, bestaande uit het gebruik van eenvoudige zinnen die de situatie duidelijk benoemen, om met dementerenden te blijven communiceren. De omgang met dementie vereist een uiterste betrokkenheid. In de Nederlandse verpleeghuizen is er veel aandacht voor de juiste zorg maar minder tijd voor begeleiding en persoonlijke aandacht. Dit is een complex probleem dat niet valt op te lossen met kunst, maar waarbij een kunstproject positief kan bijdragen, al was het maar door het verkennen van onconventionele mogelijkheden en oplossingen.
Lino Hellings
,
Yvonne Dröge Wendel
Bieslandhof
Een belangrijk werkterrein van SKOR is de volksgezondheidszorg. De jarenlange ervaring leert dat er voor kunst bij geriatrische verpleeghuizen meer mogelijkheden zijn. Verpleeghuis de Bieslandhof in Delft is een zorginstelling die open staat voor een andere, onderzoeksmatige aanpak. Door het bewandelen van niet-gebaande paden, waarbij ouderdom en dementie niet als een ziekte of probleem worden benaderd maar als een levensfase met een kwaliteit die een eigen omgeving en vormgeving behoeft, worden alternatieven aangereikt die tot een verbeterde leefomgeving en andere benaderingen in de zorg kunnen leiden.
SKOR adviseerde voor het kunstproject bij de Bieslandhof een samenwerking tussen de kunstenaars Lino Hellings en Yvonne Dröge Wendel. Beide kunstenaars werken op een onderzoeksmatige wijze. Dröge Wendel richt zich in haar werk op de relatie tussen mens en object, terwijl Hellings de samenhang tussen ‘ding’ en ‘omgeving’ observeert met een ongeleide blik, op zoek naar een détail dat als aanleiding kan dienen voor een beeldende ingreep. Voor de Bieslandhof hebben zij zich de vraag gesteld hoe aansluiting te vinden bij de bewoners. Door het perspectief te verlaten dat bepaalt wat een demente patiënt niet kan, proberen ze te ontdekken wat wel aanspreekt. Ze ontwikkelden drie viltworkshops waarin ze de behoeften en voorkeuren, kwaliteiten en capaciteiten van de bewoners en gebruikers van de Bieslandhof onderzochten. Drie dagen lang bij drie verschillende afdelingen werd in april met bewoners en vilt gewerkt. Het ging niet om prestatie of productie maar om kennis te maken en deel uit te maken van het leven in een verpleeghuis.
De kunstenaars hebben zich door middel van de workshops opgeladen en gaan nu de volgende fase, die van het ontwerpen in. Met als leidraad: ‘Als kunst een emotionele prothese is, wat is dan het gebrek?’. Een vraag die zich niet eenvoudig laat beantwoorden. Want is het steeds opnieuw herdefiniëren van identiteit een gebrek? In het vervolg zullen zij een Neuro Linguistic Programming therapeut vragen hoe de herinnering, en dus de ervaring van dementerenden, is te beïnvloeden.
Het project in samenwerking met SKOR zal uiteindelijk leiden tot een kunstwerk. Verslagen van de workshops en het verdere verloop van het ontwerpproces zijn te lezen via de openbare website www.bies.nu.
