Tom van Gestel
Stephan Shanabrook

Het eerste oriënterende bezoek, begin 1995, leverde een indringend tafereel op van een kettingrokende oude mevrouw die met haar rolstoel in een zandbak was geplaatst die als een enorme asbak functioneerde. Dit inspirerende beeld had gemakkelijk aanleiding kunnen zijn voor een kunstproject getiteld ‘Het ultieme genot’. De directie gaf echter de voorkeur aan een kunstwerk in het toekomstige atrium, dat na het overdekken van de binnenplaats hier zou ontstaan en als een soort overdekte markt bedoeld was om te recreëren en te verpozen. Wellicht dat een kunstenaar het beoogde gezellige marktplein met een werk zou kunnen verrijken.
De keuze viel op de jonge Amerikaanse kunstenaar Stephen Shanabrook die op dat moment op de nabijgelegen Rijksacademie werkzaam was. Shanabrook ontwierp een driedelige fonteininstallatie. Uit een ouderwetse pomp, die men vroeger aantrof op marktpleinen en die oorspronkelijk op de binnenplaats van het Sarphatihuis stond, zou water stromen in een deels in de grond verzonken trechter van waaruit licht scheen. Deze installatie werd gecompleteerd door een waterzuil van roestvrij staal en een rond betonnen waterbassin, gedragen door vier bronzen schildpadden.
Zijn voorstel werd echter niet geaccepteerd omdat het een bron van bacillen en bacteriën zou worden. Aan de kunstenaar werd gevraagd een nieuw ontwerp te maken. Zijn tweede, eveneens drieledige voorstel, getiteld «The Spoken Word Through Water and Time», richtte zich directer op de bewoners van het verpleeghuis. Dit voorstel viel in goede aarde en is uiteindelijk ook gerealiseerd.
Op een bepaald tijdstip van de dag, het verhalenuurtje genoemd, worden er draadloze hoofdtelefoons uitgereikt aan bewoners die daar prijs op stellen. Met behulp van deze hoofdtelefoons kunnen er verhalen worden beluisterd die op tape zijn verzameld en via een bandrecorder op enige afstand worden afgespeeld. In samenwerking met bijvoorbeeld de stichting Het Gesproken Woord, die literatuur inspreekt op geluidsbanden voor voornamelijk blinden, kan een voor de bewoners van het verpleeghuis relevante collectie banden worden samengesteld. Centraal in de vloer van het atrium is een bassin met water, als tweede element met een sterk psychologische en spirituele betekenis, gesitueerd. Het bassin is afgedekt met een dikke ronde glasplaat. Geluidloos spettert het van binnenuit verlichtte water tegen de onderkant van het glas. Het derde onderdeel de Tijd verbeeldde Shanabrook door twee langzaam bewegende pendels, die bevestigd zijn aan de spanten van de overkapping, precies boven de fontein in de vloer. De pendels lijken een beetje op roeispanen. Ze zijn van gepolijst metaal, zodat het zonlicht via de pendels op de muren reflecteert.
Het verhalenuurtje wordt aangekondigd doordat de pendels op een bepaald moment halt houden. De installatie stelt de bewoners in staat al luisterend naar verhalen uit het verleden weg te dromen of te reizen in de tijd.
Te worden voorgelezen herinnert aan de vervlogen tijd van de jeugd en maakt het mogelijk te ontsnappen aan de werkelijkheid van het heden.
Een recent bezoek aan het verpleeghuis wees echter uit dat de pendels en de fontein technisch goed functioneren. Van de faciliteiten voor het
verhalenuurtje wordt helaas amper gebruik gemaakt. Uit personeelsgebrek is het niet mogelijk het kunstwerk te laten functioneren, zoals het bedoeld is. Bovendien verdween door in- en uitstroom van personeel het kunstwerk langzaam van het werkblad. Er is echter toegezegd dat binnenkort het functioneren van het kunstwerk op de agenda van het personeelsberaad wordt geplaatst, zodat de pendels in de toekomst hopelijk niet langer doelloos blijven voort roeien.