Inhoudsopgave Open 15 Maakbaarheid

Jorinde Seijdel
Redactioneel
Maakbaarheid
Hoe geef je vorm aan de samenleving in de 21ste eeuw
Online artikel

René Boomkens
De continuïteit van de plek
Van de maakbare naar de mondiale stad

René Boomkens betoogt dat de hedendaagse stad de nationale maakbaarheid voorbij is. De stad wordt geconfronteerd met de onvoorspelbare logica van een transnationale openbaarheid. Zowel het vermarkten als het politiseren van het gebruik van de stad schieten hier tegenover tekort. Vereist is een fenomenologie van de stedelijke ervaringswijze die recht doet aan het alledaagse en het onspectaculaire.

Marc Schuilenburg
Het ontregelend doorzicht van assemblages
Een andere blik op het veiligheidsvraagstuk

Marc Schuilenburg gaat in op het vraagstuk van beheersbaarheid als essentieel aspect van maakbaarheidsdenken. Via inzichten en concepten van Foucault en Deleuze zoekt hij naar een adequater begrip van de verhouding sociale werkelijkheid en beheersbaarheid. De discussie hierover zou zich niet langer moeten fixeren op de tegenstelling privaat-publiek, aldus Schuilenburg. De samenleving is immers geen onveranderlijke statische grootheid, maar heeft een vloeiend karakter, dat vraagt om een denken in termen van surveillance ‘assemblages’.
Online artikel

Gijs van Oenen
Babylonische maakbaarheid
Lessen van New Babylon voor de hedendaagse publieke ruimte

Rechtsfilosoof Gijs van Oenen bespeurt een 'maakbaarheidsutopie' in het project New Babylon en ander werk van de situationisten. In het licht van politieke maakbaarheid en van ons gedrag in de hedendaagse publieke ruimte beschouwt hij New Babylon als 'speelplaats'. Hij pleit ervoor maakbaarheid in ruimtelijke termen te begrijpen, opdat de interactieve vermogens van mensen bevorderd kunnen worden.

Wouter Vanstiphout
Maakbaarheid van stad en stedenbouw
Ideologie als achilleshiel
Online artikel

Aan de hand van twee op ideologische leest geschoeide stedenbouwkundige plannen voor een nieuwe stad – een in een totalitair regime en een in een democratische omgeving – laat architectuurhistoricus Wouter Vanstiphout zien hoe de stedenbouwkundige vereenzelviging met een politiek maatschappelijk bestel zich uiteindelijk tegen zichzelf keert. Stedenbouwkundigen zouden er beter aan doen de stad niet te zien als maakbaar vanuit het niets, maar als een weerbarstige realiteit waarvoor ze instrumenten ontwikkelen, zodat ze in al haar complexiteit en gelaagdheid kan groeien.

Marc Schuilenburg
De vluchteling als Homo Sacer
Een korte inleiding bij Agambens ‘Voorbij de mensenrechten’
Online artikel

In discussies over maakbaarheid, en dan specifiek wanneer het gaat over beheersbaarheid en biopolitiek, wordt altijd veelvuldig verwezen naar het denken van filosoof Giorgio Agamben. Open liet voor dit nummer zijn sleuteltekst uit 1993 Beyond Human Rights vertalen en inleiden door filosoof-jurist Marc Schuilenburg. Volgens Schuilenburg leidt de figuur van 'homo sacer' die Agamben in deze en in andere geschriften opvoert tot veel misverstanden. Tevens gaat hij in op het verschil van Agamben's gedachten over biopolitiek en die van Foucault.

Giorgio Agamben
Voorbij de mensenrechten

Nicoline van Harskamp
Amsterdam 9 mei 2008, 20.15 uur/Amsterdam 9 mei 2008, 21.15 uur

Column
Charles Esche
Fundament 1989
Online artikel

Arjen Oosterman
Nieuwe vormen van betrokkenheid
Vijf bijdragen over architectuur en stadspolitiek
Online artikel

De redactie van Open vroeg aan vijf jonge ontwerp- en onderzoeksbureaus een bijdrage te maken waarin zij hun missie uiteenzetten ten aanzien van het huidige maakbaarheidsdenken in relatie tot de stedelijke ruimte. BAVO, Partizan Publik, ZUS, Flexmens en Dennis Kaspori/ Jeanne van Heeswijk geven ieder op geheel eigen wijze invulling aan deze opdracht. Arjen Oosterman, architectuurhistoricus en hoofdredacteur van Volume, schreef hierbij een inleiding.

ZUS
Bazar Curieux. Het Stadsmuseum als publieke structuur

Partizan Publik

Jeanne van Heeswijk en Dennis Kaspori
Marktplaatsen voor culturele samenwerking

Flexmens
Open Source urbanism: een eerste aanzet

BAVO
De nieuwe mythe van de relatieve maakbaarheid

Pascal Gielen
Parallelle Werkelijkheid
In gesprek met Michiel Dehaene, Lieven de Cauter en Rudi Laermans
Online artikel

Drie Belgische intellectuelen gingen afgelopen zomer voor Open in gesprek over de hernieuwde aandacht voor maakbaarheid van stad en samenleving. Filosoof Lieven de Cauter, stedenbouwkundige Michiel Dehaene en socioloog Rudi Laermans bespreken onder leiding van socioloog Pascal Gielen onder meer de grenzen van de maakbare samenleving en de rol van creativiteit en wetenschap daarbij.

Boeken

Patrick Van Calster
Hans Boutellier, Ronald van Steden (red.), Veiligheid en burgerschap in een netwerksamenleving, Uitgeverij Boom, Amsterdam, 2008. ISBN 978-90-5454-991-8, 326 blz., € 26,00

Ilse van Rijn
Maria Hlavajova, Jill Winder, Binna Choi (red.), On Knowledge Production: A Critical Reader in Contemporary Art, BAK/Revolver, Utrecht/Frankfurt am Main, 2008, ISBN (BAK): 978-90-77288-11-5; ISBN (Revolver): 978-3-86588-466-4, 222 blz., €20,00

Arie Altena
Eric Kluitenberg, Delusive Spaces, Essays on Culture, Media and Technology, Institute of Network Cultures/NAi Uitgevers, Rotterdam 2008, ISBN 9789056626174, € 19,90

Ozkan Gölpinar
Kitty Zijlmans en Wilfried van Damme (red.), World Art Studies. Exploring Concepts and Approaches, Uitgeverij Valiz Amsterdam, ISBN 978-90-78088-22-06, 480 blz., € 29,50