Inhoudsopgave Open 20 De populistische verbeelding. Over de rol van mythen, verhalen en beeldvorming in de politiek

Jorinde Seijdel
Redactioneel
De populistische verbeelding
Over de rol van mythen, verhalen en beeldvorming in de politiek
Online artikel

Merijn Oudenampsen
Politiek Populisme
Spreken tot de verbeelding

Anders dan velen misschien denken is politiek verbeelding. Politiek vertelt verhalen en herbergt mythen. Volgens socioloog Merijn Oudenampsen, gastredacteur van dit nummer, is de erkenning hiervan hoogstnoodzakelijk om het populisme als groeiende politieke kracht te begrijpen en er lering uit te trekken.
Online artikel

Stephen Duncombe
Politiek als kunst van het onmogelijke
Pleidooi voor een dreampolitik in de Verenigde Staten

Een dominante stroming in de linkse politiek heeft altijd realiteitszin verheven boven dromen en verbeelding. De Amerikaanse socioloog Stephen Duncombe pleit juist voor een dreampolitik, die anders dan reactionaire populistische fantasieën met onmogelijke dromen de verbeelding in werking kan zetten. Ze maakt het mogelijk out of the box te denken en je af te vragen hoe een alternatieve wereld en een andere levenshouding eruit zouden kunnen zien.
Online artikel

Franco Berardi en Marco Jacquemet
Italiaanse anomalie
Berlusconi en het semiokapitalisme

Studie naar de huidige Italiaanse maatschappij brengt volgens Franco Berardi (filosoof) en Marco Jacquemet (communicatiewetenschapper) sociale en politieke trends aan het licht die elders ter wereld nog in ontwikkeling zijn. Zij verklaren het succes van Silvio Berlusconi uit krachten die zijn ontstaan tijdens de Contrareformatie en de Barok en die het geïndustrialiseerde katholieke Italië nooit hebben verlaten. Sinds de overgang naar het semiokapitalistische systeem, waarin het talige dominant is geworden, zijn ze zelfs weer manifest geworden.

Jolle Demmers en Sameer S. Mehendale
Neoliberale xenofobie in Nederland
Constructie van een vijand

In onderstaande tekst pleiten Jolle Demmers en Sameer S. Mehendale, respectievelijk politicoloog en schrijver, voor de noodzaak om de relatie tussen xenofobie en neoliberalisme te erkennen en grip te krijgen op de complexiteiten van die relatie. In het geval van Nederland is de opkomst van xenofobie onderdeel van een overkoepelend proces: een grotendeels marktgecontroleerde overname van symbolische vormen van collectiviteit in een steeds verder geatomiseerde samenleving.

Yves Citton
Populisme en het emancipatoire gebruik van mythen

Yves Citton, auteur van Mythocratie. Storytelling et imaginaire de gauche (2010), analyseert de verschillende affectieve niveaus die socio-politieke bewegingen motiveren en pleit ervoor deze niet alleen te onderkennen maar ook serieus te nemen. Tegen deze achtergrond wordt het mogelijk de huidige populistische ontwikkelingen beter te begrijpen en er zelfs van te leren. Door het laten ontstaan van nieuwe emancipatoire mythen kunnen we beter richting geven aan de toekomst van onze maatschappij.
Online artikel

Interview
Rudi Laermans
Over populistische politiek en parlementaire machteloosheid
Een interview met Ernesto Laclau
Inleiding online

Column
Nina Power
Populisme zonder populariteit
Online artikel

Wu Ming
De geest van Müntzer
Een kritische beschouwing over politieke mythologie

In hoeverre is het politiek gebruik van mythes gerechtvaardigd? Dat is de vraag die het in Bologna gevestigde schrijverscollectief Wu Ming zich stelt in deze caleidoscopische zelfkritiek. Het verbindende element is mythopoesis, een radicale politiek van verhalen vertellen die, zo stelt Wu Ming, nooit boven twijfel verheven mag worden.

Aukje van Rooden
De mythe van de moderne politiek
Een onmogelijke constitutie

Anders dan de premoderne gemeenschappen zien wij onze democratieën als rationeel geconstitueerd. Filosofe Aukje van Rooden vraagt zich af of het nu juist niet de grootste mythe van de huidige politiek is dat wij ervan uitgaan zonder een mythologische structuur te kunnen. Wellicht ligt in dit ontkennen juist de basis voor de overweldigende opmars van rechts-populistische politici.
Online artikel

Willem Schinkel
Populisme
Kanttekeningen bij een democratisch verlangen

Willem Schinkel, socioloog aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, beschouwt populisme niet als bedreigend voor de democratie. Volgens hem heeft het juist vooral betekenis als kritisch middel, aangezien democratie ‘zo weinig bekritiseerd is dat iedere dictator verkiezingen houdt om zich te tooien met een democratisch kleed’.

Kunstenaarsbijdragen
De X-factor
Kunstenaarsbijdrage van Foundland

Het grafisch ontwerp- en onderzoeksbureau Foundland, bestaande uit Ghalia Elsrakbi, Lauren Alexander en Dirk Vis, gebruikt het grafisch ontwerp als onderzoeksmiddel binnen politieke en sociale ontwikkelingen. Complexe onderwerpen uit de Nederlandse maatschappij zetten ze om in toegankelijke communicatieve producten als affiches en installaties. Vanwege hun onderzoek naar populisme vroeg de redactie van Open het collectief een speciale bijdrage te maken.

Visuele Vertekeningen
Kunstenaarsbijdrage van Luisa Lorenza Corna en Lynda Dematteo

De Italiaanse grafisch ontwerpster Luisa Lorenza Corna doet onderzoek aan de Jan van Eyck Academie in Maastricht naar de iconografie en visuele taal van politieke bewegingen. De antropologe Lynda Dematteo, heeft langlopend etnografisch onderzoek gedaan bij de Italiaanse partij Lega Nord. Samen analyseren zij de visuele strategieën van deze populistische beweging die in Italië inmiddels een aanzienlijke hoeveelheid politieke macht heeft verworven.

Boeken
Armin Medosch
Stevphen Shukaitis, Imaginal Machines: Autonomy & Self-Organization in the Revolutions of Everyday Life

Ilse van Rijn
Paul O’Neill & Mick Wilson (red.), Curating and the Educational Turn

Anthony Iles
Marina Vishmidt en Metahaven (red.), Uncorporate Identity

Sebastian Olma
Gerald Raunig, A Thousand Machines: A Concise Philosophy of the Machine as Social Movement (vertaling Aileen Derieg)

Ernst van den Hemel
Maria Hlavajova, Sven Lütticken en Jill Winder (red.), The Return of Religion and Other Myths: A Critical Reader in Contemporary Art
Online artikel