Mariska van den Berg
Airplant en De Geuzen

De vraag van Verpleeghuis De Weerde in Eindhoven aan Airplant en De Geuzen was om in samenwerking een kunstwerk te ontwikkelen ter verlevendiging en verbreding van de leefwereld van de bejaarde bewoners, van wie de geestelijke conditie sterk uiteenloopt. Achterliggend doel was de bewoners te activeren en aan te zetten tot onderlinge communicatie. De organisatie zag ‘een venster op de wereld’ voor zich, waarbij interactiviteit en gebruikmaking van nieuwe media tot de mogelijkheden behoorden.
Het voorstel van Airplant en De Geuzen is het ontwikkelen van een verzameling, een uitgebreide collectie van beelden, geluiden en woorden die voortdurend in beweging is. De kunstenaars zetten in met een verzameling beelden. Een deel wordt speciaal voor dit project gemaakt en gecombineerd met bestaande beelden, afkomstig uit allerlei bronnen, zoals lokale archieven. Zo zullen beelden van historisch Eindhoven een beroep doen op de herinnering van de bewoners.
De plaatjes worden samengebracht met woorden en geluiden, maar niet op een illustratieve manier.
De wisselwerking tussen beeld, begrip en geluid zal hele verschillende associaties oproepen en uiteenlopende verhalen en herinneringen in gang zetten.
De bewoners kunnen de combinaties van beelden en woorden zo vaak bekijken als ze willen en deze wellicht ook gebruiken als een spel.
Daarnaast worden ze gestimuleerd om zelf beelden in te brengen. Een foto van een geliefd huisdier of een kleinkind bijvoorbeeld kan heel simpel toegevoegd worden aan de collectie en zal in kleur verschijnen, temidden van het archief dat verder uit zwart/wit beelden bestaat.
Om de bewoners wegwijs te maken en te stimuleren actief gebruik te maken van de beeldverzameling wordt een ouvreuse ingezet, die over een lange periode actief betrokken zal zijn bij het
project. Dat is nodig, zeker om de bejaarden aan te zetten ook gebruik te maken van een derde mogelijkheid, namelijk het optekenen van persoonlijke verhalen. Deze kunnen worden ingesproken, of als dat mogelijk is, ingetypt en worden zo deel van het archief, dat uit zal groeien tot een unieke verzameling.
De kunstenaars stelden zich bij dit project de vraag of ze met deze verzameling de bewoners een nieuwe en andere basis kunnen bieden voor contact en uitwisseling. Gedeelde interesses of een gedeeld verleden, maar zeker ook een persoonlijk verslag, kunnen een mooie opstap naar een gesprek vormen.
Het archief zal te gebruiken zijn op monitoren met touchscreens, die met een trolley verplaatsbaar zijn. Gezien de verwachte onwennigheid van de leeftijdsgroep met computers krijgt de collectie ook een fysieke variant in de vorm van een ‘viewingroom’. Deze ruimte zal de uitvalsbasis van de trolley zijn, maar tegelijkertijd ruimte bieden aan een tentoonstelling van een selectie uitgeprinte beelden. Net als op de computer kunnen de gebruikers naar eigen inzicht beelden ordenen
en toevoegen.
Het is mogelijk dat de beeldverzameling een therapeutisch effect heeft op de ouderen, maar dat is niet de intentie van het project. Centraal staat het fantasievol omgaan met en het verder onderzoeken van de mogelijkheden van de nu voorgestelde vorm. Het idee is ontwikkeld in samenspraak met de lichamelijk en geestelijk verzorgers van de bewoners en zal in overleg met hen verder worden uitgewerkt.