Artikel uit Open 3: Zinnenprikkelende Instrumenten

De vraag van Zuytvenne betrof het creëren van mogelijkheden om demente bejaarden en kinderen met elkaar in contact te brengen. Gedacht werd aan een mobiele speelvoorziening voor kinderen, maar ook voorwerpen, voorvallen en gebeurtenissen die op een minder concrete vorm aanleiding zouden kunnen geven voor communicatie. Naast het visuele mochten daarbij ook zintuigen als tast en geluid een rol spelen. Uiteindelijk werd Suchan Kinoshita gevraagd een werk te ontwikkelen dat beide groepen aanspreekt, hen kan prikkelen en samenbrengt. Liefst in samenwerking met de begeleiders van de bejaarden en kinderen en uitgaande van de specifieke belevingswereld van de twee groepen.
Suchan Kinoshita stelt voor een instrumentarium te ontwikkelen, dat in eerste instantie door kinderen gebruikt zal worden tijdens het bezoek aan de ouderen. Maar door spel te stimuleren onder alle aanwezigen kan de gehele situatie bespeeld worden: door de dementerende ouderen, de betrokken familie en de verzorgers. Kinoshita wil dementie niet alleen als een beperking zien, maar juist als een inspiratiebron gebruiken om op andere wijze de omgeving te interpreteren. Het verlies van gêne schept nieuwe mogelijkheden waarmee gewerkt kan worden. Ook kinderen hebben minder last van gêne en staan open voor experimenten en het uitproberen van nieuwe situaties.
Haar plan gaat uit van vier gebruiksvoorwerpen die in de gemeenschappelijke ruimte van Zuytvenne worden geïntegreerd: een gereedschapstafel, een geluidstafel, een verkleedkist en een inklapbaar podium. In de ontwikkeling van het instrumentarium speelt een serie workshops een belangrijke rol.

De gereedschapskist in de vorm van een tafel.

In plaats van de tafels die in de grote verblijfsruimte staan, stelt ze voor speciale tafels te maken die als gereedschapskist kunnen dienen door het blad uit te schuiven. In het gat in het midden bevindt zich gereedschap dat door kinderen en anderen gebruikt kan worden, zoals een microfoon verbonden met een cassettedeck, tekenspullen, een zandloper die eventueel vast in de tafel wordt gebouwd, een blanco kaartspel bestaande uit twaalf kaarten en een aantal oude boeken om uit voor te lezen. In een workshop die zijzelf geeft wordt door kinderen nieuw gereedschap ontwikkeld.

De geluidstafel

Een grote ronde tafel die door middel van contactmicrofoons versterkt wordt. Alles wat in aanraking komt met de tafel wordt akoestisch versterkt.
Rondom zijn laden aangebracht met spullen waarmee de tafel bespeeld kan worden. Dit zijn bijvoorbeeld opdraaibare dieren die over de tafel kunnen lopen; verschillende soorten ballpoints waarmee op de tafel getekend kan worden, zonder sporen achter te laten, alleen het geluid van het tekenen wordt versterkt; schuurpapier; verschillende soorten deksels die als tollen kunnen worden gebruikt etcetera. De kunstenaar stelt een workshop voor in samenwerking met Pit Therre die al lange tijd met kinderen van verschillende leeftijdsgroepen hedendaagse muziek beoefent en optredens met hen initieerde. Met kinderen en ouderen kunnen de mogelijkheden worden uitgeprobeerd van een ‘andere’ manier van muziek maken, wat kinderen vaak aanspreekt en ook de ouderen kan stimuleren om geluiden te maken. Achterliggende gedachte is een werk als «Spielplan» van Mauricio Kagel, waarin hij een hele reeks instrumenten heeft ontwikkeld.
Hij gebruikte daarbij geen partituur maar slechts instructies hoe de instrumenten konden worden bespeeld. Het instrumentarium dicteerde het muziekstuk.

De verkleedkist

In een workshop met kinderen worden van oude kledingstukken van de bewoners, nieuwe kleren, kostuums, knuffels of andere rekwisieten gemaakt. De resultaten belanden in de gereedschapskist.
Ze kunnen gebruikt worden bij optredens.

Een verrijdbaar podium

Een uitklapbaar podium op wielen, naar het principe van de pingpongtafel maar dan lager en bruikbaar als toneel. Het kan door iedereen gebruikt worden voor optredens.
De vier voorwerpen worden in samenwerking met kinderen en ouderen ontwikkeld en in fasen geïntroduceerd. De nieuwe situaties die daarmee ontstaan zijn niet bedoeld als sluitend, maar als voorstellen die in de loop van de toepassing opnieuw getoetst worden en mogelijk worden getransformeerd op basis van de praktijk.