Droogzwemmen in de praktijk

Schie 2.0 ontwerpt archetypen voor de Hogeschool InHolland in Den Haag

Een van de doelstellingen van de Hogeschool InHolland is studenten goed voorbereiden op de beroepspraktijk door situaties te simuleren, waar ‘geoefend’ kan worden. Behalve goed vakkennisgericht onderwijs, wordt studenten een maatschappelijk bewustzijn bijgebracht en wordt ze geleerd zelfstandig te denken. Zo heeft de Hogeschool een project getiteld STAP. Dat is het zogeheten ‘leerwerkbedrijf’ van InHolland, waar bedrijven tegen een geringe prijs opdrachten kunnen laten uitvoeren door studenten, die zo dus in praktijksituaties worden gezet. Studenten krijgen geen financiële vergoeding, maar studiepunten. Het verschil met een traditionele stage is dat nu niet een student naar een bepaald bedrijf wordt uitgezonden om werkervaring op te doen, maar dat andersom bedrijven gebruik kunnen maken van verschillende vormen van expertise die op de diverse opleidingen van de Hogeschool aan studenten wordt bijgebracht. In het verlengde hiervan ligt ook het kunstproject dat Schie 2.0 op voordracht van SKOR ontwikkelde onder de titel ‘Droogzwemmen’ voor de nieuwbouw van de Hogeschool in Den Haag, toen nog Ichtuscollege geheten. De titel zegt het al: er kan geoefend worden zonder dat er risico’s van ontslag aan verbonden zijn.
De nieuwbouw, naar ontwerp van SP architecten (Waddinxveen), voorzag in een buitenruimte die er wat verloren bij lag. Er was behoefte aan een betere aankleding van dit plein. Hiervoor werd contact gelegd met SKOR. Het plein zou je kunnen beschouwen als symbolisch voor de relatie met de buitenwereld. Hier treedt de student vanuit de beschermde wereld van zijn studie letterlijk naar buiten. Al gauw ontstond in samenwerking met SKOR de gedachte om als reactie op de virtuele wereld binnen, waar via boeken en digitale media geleerd wordt, een sterk fysiek te ervaren leerplek buiten te maken. Hier zouden de studenten het leren spelenderwijs in de praktijk kunnen brengen.

Communicatie
Veel van de ontwerpen uit de koker van Schie 2.0 zijn meubelstukken die een sterk medierend vermogen hebben.(1) Ze staan nooit op zichzelf, als autonoom object met een beperkte functionele betekenis, maar zijn sterk ontwikkeld vanuit het zoeken naar een communicatieve waarde die zij in een bepaalde context kunnen hebben. Deze ontwerpgedachte ligt ook ten grondslag aan het project ‘Droogzwemmen’.
Het project bestaat uit twee componenten: een fysieke en een virtuele, hardware en software. Tot de eerste behoren de vier objecten op het voorplein en in de tuin aan de achterzijde. Ze vertegenwoordigen vier archetypes: de dug-out, de sofa, de katheder en de toog. Door de manier waarop ze zijn vormgegeven, naadloos gegoten zonder afleidende details en enigszins oversized overstijgen ze het zuiver functionele. De sofa met stoel verwijst naar de psycho-analyse. Hier praat de ‘patiënt’ voor zichzelf. De sofa is bewust aan de achterzijde in de tuin geplaatst omdat deze de meest private vorm van communicatie vertegenwoordigt. De overige drie typen staan op het voorplein omdat ze de meer openbare vormen van communicatie representeren. Zo richt de dug-out zich op de groep. De groepsleden nemen niet actief deel maar aanschouwen en observeren, zodat ze later hun mening kunnen vormen en uitspreken. Bijvoorbeeld op het katheder of aan de toog. Vanaf het katheder kunnen ze hun mening aan een publiek verkondigen, als een autoriteit, terwijl ze aan de toog in gesprek gaan en daarmee een vorm van dialoog oefenen, die intiem, open, onverwacht en onbevooroordeeld is. Zend- en ontvangstapparatuur zorgt ervoor dat tussen de verschillende objecten uitwisseling mogelijk is en dat er op speelse wijze allerlei dwarsverbanden kunnen ontstaan.

Actualiseren
Bij de conciërge bevindt zich een softwareprogramma, zodat van daaruit vragen of prikkelende gedachtes naar de gebruikers van de diverse meubelen gezonden kunnen om het communicatieve leerproces aan te jagen. Om dit programma up-to-date en levendig te houden stelde de kunstcommissie, waarin vertegenwoordigers van de hogeschool, Schie 2.0 en SKOR zitting hadden, voor een redactie aan te stellen, samengesteld uit studenten en docenten. Van een redactiecommissie wordt betrokkenheid en inzet vereist, maar aan dit laatste schort het vaak in de praktijk. Hierdoor is de aandacht voor het project onder studenten en docenten wat in het slop geraakt en worden de mogelijkheden ervan niet optimaal benut. Om dit te veranderen worden momenteel diverse plannen gemaakt, bijvoorbeeld het organiseren van een workshop om de objecten daadwerkelijk als een leerplek te laten functioneren..
De objecten zelf worden wel intensief gebruikt, om er te hangen, te kletsen, te schuilen onder het dak van de dug-out als het regent. Ze werken ook als ‘kunstwerken’ die andere betekenislagen aanboren en het zuiver functionele overstijgen. Studenten maken ook gebruik van de zend- en ontvangstapparatuur, zij het vooral om grappen met elkaar uit te halen. Als leermiddel blijkt het in de praktijk toch een tamelijk veeleisend doel te dienen. Alleen voortdurende aandacht kan dit verhelpen, maar juist die afhankelijkheid maakt het project kwetsbaar in de praktijk.

Liesbeth Melis
(1) Bij de ontwerp- en uitvoeringsfase van het project Droogzwemmen waren respectievelijk Lucas Verwey, Jan Konings en Guido Marsille betrokken.

Projectgegevens:
Ontwerper/kunstenaar: Schie 2.0
Opdrachtgever: Hogeschool InHolland
Locatie: Theresiastraat 8, Den Haag
Oplevering: 2002