Stichting Kunst en Openbare RuimteInhoudsopgave Open 11 Hybride ruimte
Open 11
Hybride Ruimte. Hoe draadloze media de publieke ruimte mobiliseren
De publieke ruimte is een plek waar mensen handelen en een ‘gemeenschappelijke wereld vol verschillen’ creëren. Deze ruimte is ‘hybride’ van aard geworden: een verstrengeling van concrete en virtuele eigenschappen, van statische en mobiele domeinen, van publieke en private sferen, van globale en lokale interesses. De hybride ruimte wordt niet in de laatste plaats gevormd door draadloze, mobiele media als GSM, GPS, WI-FI en RFID. Deze media worden ingezet als controlemechanismen, maar ook als alternatieve gereedschappen ter vergroting en verscherping van het publieke handelen. Een select gezelschap in de kunst, vormgeving, architectuur & stedenbouw onderzoekt en beproeft de implicaties en mogelijkheden hiervan.
Jorinde Seijdel
Redactioneel
Online artikel
Eric Kluitenberg
Netwerk van de golven
Leven en handelen in een hybride ruimte
Door de opkomst van de digitale media is de afgelopen jaren het gebruik en de betekenis van de traditionele publieke ruimte ingrijpend veranderd. De nieuwste ontwikkelingen in de informaticatechnologie bedienen zich van apparatuur die zich steeds meer aan het oog onttrekt. Hierdoor wordt een kritische stellingname bemoeilijkt. Eric Kluitenberg, onderzoeker op het gebied van de betekenis van nieuwe technologieën voor de samenleving en tevens gastredacteur van dit nummer, signaleert een aantal activistische strategieën ter bevordering van publiek en individueel handelen in een hybride ruimte.
Online artikel
Saskia Sassen
Publieke interventies
De verschuivende betekenis van de stedelijke conditie
Saskia Sassen, hoogleraar sociologie aan de University of Chicago, is gespecialiseerd in de transformaties die de stedelijke ruimte ondergaat door toedoen van globaliserings- en digitaliseringsprocessen. In dit essay beschouwt zij de mogelijkheden van artistieke praktijken om een type publieke ruimte te ‘maken’ dat ontregelende verhalen kan produceren en het lokale en tot zwijgen gebrachte zichtbaar kan maken.
Online artikel
Howard Rheingold en Eric Kluitenberg
Welbewust afhaken
Over de vorming van tegenmacht van binnen uit het panopticon
In dit artikel roepen mediadeskundigen Howard Rheingold en Eric Kluitenberg op om na te denken over de vraag of onkritische connectiviteit – de drang om alles aan alles en iedereen aan iedereen te koppelen door middel van elektronische media zo'n geweldig idee is. Om de gedachten te prikkelen stellen de auteurs hier een mogelijk alternatief voor: de methode van het 'welbewust afhaken', of beter gezegd de 'kunst van de selectieve disconnectiviteit'.
Online artikel
Assia Kraan
Publiek handelen middels geo-annotatie
Sociale ontmoetingen door middel van locatieve mediakunst.
Locatieve mediakunst maakt artistiek gebruik van locatie- en tijdbewuste media om sociale ontmoetingen te bevorderen tussen gebruikers van plekken. Het sociale contact wordt doorgaans via een PC beleefd. Is de gedeelde plek slechts aanleiding of ook locatie voor sociale activiteit, vraagt Assia Kraan zich af.
Online artikel
Klaas Kuitenbrouwer
RFID & Agency
Culturele en maatschappelijke mogelijkheden van RFID
RFID (Radio Frequency Identification) vindt in hoog tempo nieuwe toepassingen. Dit veroorzaakt civiele onrust over de privacy bedreigende effecten. Daarom is het nuttig na te denken over hoe individuen zeggenschap kunnen krijgen over welke privacy zij wanneer met wie willen delen. Als burgers meer toegang krijgen tot bepaalde delen van RFID implementaties, kan RFID ook een drager worden voor andere, maatschappelijk interessante waardensystemen. Recente ontwikkelingen in de online cultuur leveren hiervoor opwindende ideeën.
Online artikel
Koen Brams & Dirk Pültau
“Als het weg is, kan je het niet meer terughalen//
Interview met Jef Cornelis over de televisiefilms Mens en agglomeratie (1966), Waarover men niet spreekt (1968) en De straat (1972)
De Vlaamse televisiemaker Jef Cornelis exploreert al vanaf begin jaren zestig op geheel eigen wijze de reflexieve en documentaire kwaliteiten van de televisie ten aanzien van kunst en architectuur. Daarbij neemt hij steeds de condities van de televisie als publiek medium in ogenschouw. In een aantal van zijn vroege films poneert Cornelis tevens een visie op de veranderingen van de stedelijke openbare ruimte. Redenen genoeg voor Open om een interview met hem te publiceren, door Koen Brams en Dirk Pültau, als onderdeel ook van een groter onderzoeksproject naar diens werk.
Online artikel
Noortje Marres
Column
Online artikel
Elizabeth Sikiaridi en Frans Vogelaar
Soft Urbanism
Neighbours Network City (NNC) in het Ruhrgebied
Elizabeth Sikiaridi en Frans Vogelaar van invOFFICE for architecture, urbanism and design in Amsterdam onderzoeken de wisselwerking tussen het fysieke en het digitale publieke domein in eigentijdse stedelijke netwerken. Ze zijn daarbij geïnteresseerd in de manier waarop de gebouwde stedelijke ruimte zich verhoudt tot de ruimte van massamedia en communicatienetwerken en hoe deze elkaar beïnvloeden. Aan de hand van het project Neighbours Network City (NNC) voor de stad Essen in het Ruhrgebied laten ze zien hoe dit ontwerponderzoek vorm krijgt.
Online artikel
Marion Hamm
Herovering van virtuele en fysieke ruimten
Indymedia Londen tijdens de Halloween Critical Mass
Aan de hand van de Halloween Critical Mass fietstocht in 2005 in Londen analyseert Marion Hamm hoe cyberspace versmelt met de fysieke ruimte van de protestdemonstratie op straat en hoe zich een constructie van een wat zij noemt ‘landschap van verzet’ ontwikkelt. Marion Hamm is verbonden aan indymedia, een wereldomspannend netwerk van vrije mediacentra.
Online artikel
Daniel van der Velden, Katja Gretzinger, Matthijs van Leeuwen, Matteo Poli, Gon Zifroni
Hybriditeit van de post-publieke ruimte
Logo Parc en de Zuidas in Amsterdam
Aan de Jan van Eyck Academie in Maastricht vindt een onderzoek plaats naar de publieke ruimte aan de Zuidas in Amsterdam. In dit project, getiteld Logo Parc, wordt de Zuidas onderzocht op zijn waarde als ‘symbool’. Tevens worden voorstellen gedaan om de publieke ruimte als een nieuw type ruimte te concipiëren. Onderstaand essay is met het bijbehorende beeldmateriaal een van de uitkomsten van het project.
Online artikel
Max Bruinsma
Spel met tijd en ruimte
Optionaltime van Susann Lekås en Joes Koppers
In het Nieuwe stadscentrum van Almere werken Susann Lekås en Joes Koppers momenteel aan een kunstwerk getiteld Optionaltime, dat een fascinerend spel met tijd speelt. Het scherm is letterlijk een hybride ruimte en weerspiegelt niet alleen de omringende realiteit maar ook die van de virtuele wereld. Beide worden hier met elkaar vermengd.
Online artikel
Arie Altena
Publiceren, overal en op elke plek
Droombeek in Enschede
Voor de plek waar in 2000 de explosie van een vuurwerkfabriek een complete wijk in Enschede verwoestte, ontwikkelde de Stichting Droombeek een digitaal project waarin herinneringen van individuen ter plekke kunnen worden opgeroepen.1 Met behulp van digitale technieken kunnen bewoners zelf aan een website verhalen en beelden toevoegen. Deze kunnen door bezoekers aan de wijk worden opgeroepen. Vervolgens kunnen zij er hun ervaringen ook weer aan toevoegen. Hiermee wordt op de plek zelf het heden met het verleden verbonden, zodat de plek tot een ‘geleefde’ ruimte wordt.
Online artikel
Kunstenaarbijdragen
De Geuzen
Mobiel Werk / Travail Mobile
Online artikel
Kristina Andersen en Joey Berzowska
Gedragen technologie
Het veranderen van sociale ruimten
Online artikel
Bijlage
CD-rom Amsterdam REALTIME (2002)
Esther Polak, Jeroen Kee and the Waag Society
Boekrecensies
Online artikel
Marc Schuilenburg
De visuele ecologie van de openbare ruimte
Willem van Weelden
Mapping else/where: hoe iets van de kaart te vegen?
Omar Muñoz Cremers
Een betere wereld in het verschiet
Dieter Lesage
De verdwaalde voyeur
Max Bruinsma
In discussie met de openbare mening
Jan Verwoert
Overschakelen van keiharde analyse naar residuaal utopisme
