Inhoudsopgave Open 14 Kunst als publieke zaak

Open 14
Kunst als publieke zaak
Hoe de kunst en haar instituten de publieke dimensie opnieuw uitvinden

De publieke sfeer is een ideologisch construct dat steeds opnieuw moet worden uitgevonden en gedefinieerd. Onder invloed van neoliberale krachten zijn ook de kunst en haar instituties genoodzaakt hun publieke dimensie en betrokkenheid opnieuw uit te vinden, te formuleren en te legitimeren. Zowel de kunst als de kunstinstellingen manifesteren zich immers nog steeds bij de gratie van het publiek(e). Zij kunnen niet anders dan zich hernieuwd afvragen wat publiek is en waarom, wie het publiek is en waar het zich bevindt en hoe zij zich daartoe willen verhouden. Durven zij deel uit te maken van ‘het politieke’, of laten zij zich instrumentaliseren door marktpartijen en partijpolitiek?

Jorinde Seijdel
Redactioneel
Online artikel

Chantal Mouffe
Kunst en democratie
Kunst als agonistische interventie in de openbare ruimte

De Belgische politiek-filosofe Chantal Mouffe definieert de openbare ruimte als een strijdperk waar verschillende processen op elkaar botsen zonder zelfs maar de geringste mogelijkheid ze ooit met elkaar te verzoenen. In dit zogenaamde ‘agonistische’ model van de openbare ruimte ziet zij in het huidige neoliberale tijdperk een belangrijke rol weggelegd voor kritische vormen van kunst, die zichtbaar maken wat er door de heersende consensus van de post-politieke democratie wordt versluierd en vernietigd.

Nina Möntmann
Playing the Wild Child
Kunstinstituties in een nieuwe publiek sfeer
Online artikel

Voor de Duitse curator en kunsttheoreticus Nina Möntmann bieden kleine kunstinstituten vanwege hun subversieve potentie de mogelijkheid om te ontsnappen aan de dwang van bezoekersaantallen. Door te experimenteren met interactie tussen verschillende belangengroepen en internationale platforms te creëren, kunnen zij ontsnappen aan de dominante corporate strategieën en hun publieke betekenis opnieuw uitvinden.

Simon Sheikh
Publieken en postpublieken.
De productie van het sociale

Volgens Simon Sheikh is er met de erosie van de natiestaat sprake van een postpublieke situatie, waarin de publieke sfeer of ‘het publiek’ niet meer exact te plaatsen is. Deze conditie vraagt niet om een nostalgische terugkeer naar achterhaalde opvattingen van het publiek en zijn ruimten, maar om een analyse van de relaties tussen publiekheid, consumptie en productie, en uiteindelijk om nieuwe publieke formaties waarin gehandeld kan worden.

Sven Lütticken
Over het tentoonstellen van cultuswaarde
Sacrale plekken als openbare ruimte en vice versa
Online artikel

Aan de hand van het raam dat Gerhard Richter ontwierp voor de Dom van Keulen en werken van Thomas Struth, Lidwien van de Ven en De Rijke/De Rooy onderzoekt Sven Lütticken begrippen als sacraliteit en profaniteit. Door zijn analyse van verschuivende en in elkaar grijpende betekenissen van instituten als de kathedraal, het museum en de moskee, wordt het mogelijk gangbare opvattingen over kunst en openbaarheid te nuanceren.

Sjoerd van Tuinen
Van theatrum mundi naar experimentum mundi
Een constructivistisch perspectief op openbare intimiteit

Filosoof Sjoerd van Tuinen pleit voor een perspectief op openbaarheid dat hij ontleent aan Peter Sloterdijk en diens ‘kritisch atmosferenbewustzijn’. Hierin wordt intimiteit niet beschouwd als iets obsceens dat publieke interactie uitsluit, maar juist als iets dat eindelijk publiek serieus genomen dient te worden. Voor de beeldende kunst impliceert dat balansoefeningen tussen observatie en deelname; een socialiserende kunst, die niet gemaakt wordt voor een publiek, maar een publiek schept.

Jan Verwoert
Vrijuit liegen tegen het publiek
En andere, wellicht betere manieren om te overleven
Online artikel

Steeds vaker wordt van kunstenaars, critici en bemiddelaars verwacht dat ze weten tot wie ze zich richten. Criticus Jan Verwoert houdt een vurig pleidooi voor een praktijk waarbij het publiek anoniem is. Pas als we niet weten wie onze doelgroep is worden we nieuwsgierig, vinden zinvolle ontmoetingen plaats en kunnen gemeenschappen zich vormen.

Column

16beaver
Getallenstrijd
Online artikel

Interview

Florian Waldvogel
De sneeuwpop
Interview met Kasper König

Kunstcriticus en tentoonstellingsmaker Florian Waldvogel ondervraagt Kasper König over zijn ervaringen met ‘Skulptur Projekte Münster’, die König tussen 1977 en 2007 organiseerde. In dit interview wordt een beeld geschetst van de veranderende relatie tussen kunst, openbare ruimte en stedelijke omgeving. Welke invloed heeft kunst op openbaarheid en openbare ruimte en hoe kan zij onze opvatting daarover beïnvloeden?

Kunstenaarsbijdrage

Bik Van der Pol
//Art is either Plagiarisme or Revolution, or://
Something is Definitively Going to Happen Here

In het Park van de Vriendschap in Belgrado was ooit het Museum van de Revolutie gepland: het de constructie kwam echter nooit verder dan de bouw van de fundamenten. In het kader van Differentiated Neighbourhoods, een project geïnitieerd door Zoran Eric, curator van het Centre of Visual Culture van het Museum van Hedendaagse Kunst in Belgrado, onderzochten kKunstenaars Bik Vvan der Pol dit gebied. Zij ontwikkelden een filmscenario voor deze plekmden de plek, die zo wordt opgeladen met betekenissen en vragen over kunst, museum, revolutie, publiek en de werking van de media. Hun bijdrage voor Open komt voort uit dit project.

BAVO
Hoeveel politiek kan de kunst verdragen?
Online artikel

Volgens BAVO, een collectief dat onderzoek doet op het gebied van architectuur en beeldende kunst, is kunst die politiek relevant wil zijn in een impasse beland. Om deze te doorbreken doen zij een oproep aan kunstenaars radicaal artistiek activisme te verbinden met radicaal politiek activisme. Pas dan zou kunst die zich engageert met politiek werkelijk ‘verschil kunnen maken’.

Maria Hlavajova
Wat te doen in geval van noodNa de noodtoestand
Enkele opmerkingen over Citizens and Subjects van Aernout Mik

In 2007 trad Maria Hlavajova op als curator voor het Nederlandse paviljoen op de Biënnale in Venetië. Zij werkte samen met beeldend kunstenaar Aernout Mik, die hiervoor de drieledige video-installatie Citizens and Subjects maakte.1 Deze samenwerking leidde tot een aantal overwegingen over de relatie tussen kunst en samenleving, over begrippen als gemeenschappelijkheid en nationalisme in relatie tot het werk van Mik.

Max Bruinsma
Autonome Gemeenschapskunst in de privaat-publieke ruimte
In gesprek met Jeroen Boomgaard en Tom van Gestel
Online artikel

Welke rol kan de kunst nog spelen in een openbare ruimte waar publiek-private samenwerkingen aan de orde van de dag zijn en waar publieke belangen meer dan ooit vermengd zijn met economische en beheertechnische belangen. Een gesprek hierover met Jeroen Boomgaard, lector Kunst in de Openbare Ruimte, en Tom van Gestel, artistiek leider van SKOR.

Boekrecensies

Wouter Davidts
BAVO (red.), Urban Politics Now. Re-Imagining Democracy in the Neoliberal City,
NAi Uitgevers, Rotterdam, 2007, ISBN 978-90-5662-616-7, 224 blz., € 22,50

Ilse van Rijn
Margriet Schavemaker & Mischa Rakier (red.), Right about Now. Art & Theory since the 1990s, Valiz, Amsterdam, 2007, ISBN 978-90-78088-17-2, 180 blz., € 19,50.

Jorinde Seijdel
Camiel van Winkel, De mythe van het kunstenaarschap, Fonds BKVB, Amsterdam, 2007, 96 pag., ISBN 978-90-76936-19-2, 96 blz., € 15,00.

Frederik Le Roy en Kathleen Vandeputte
Jacques Rancière, Het esthetische denken, Valiz, Amsterdam, 2007, ISBN 978-90-78088-14-1, € 12,50;

Solange de Boer (red.), Grensganger tussen disciplines. Over Jacques Rancière, Valiz, Amsterdam, 2007, ISBN 978-90-78088-15-8, € 12,50; set van beide boeken samen, ISBN 978-90-78088-16-5, € 20.

Eva Fotiadi
BAVO (red.), Cultural Activism Today. The Art of Over-Identification, Episode Publishers, Rotterdam, 2007, ISBN 978-90-5973-061-8, 128 blz., € 21,50.

Ilse van Rijn
Jeroen Boomgaard (red.), Highrise – Common Ground. Art and the Amsterdam Zuidas Area, Valiz, Amsterdam, 2008, ISBN 978-90-78088-18-9, 384 blz., € 19,50.