24 mei 2011: Lancering Open 21 & vertoning The Forgotten Space

Geavanceerde communicatietechnologie lijkt paradoxalerwijze een toename van fysieke en gemotoriseerde mobiliteit in de hand te werken. Tegelijkertijd staat de acceleratie van data- en goederenstromen in schril contrast tot de bewegingsruimte van het biologische lichaam, dat juist tot stilstand wordt gedwongen. En terwijl data, goederen en kapitaal worden bevrijd van hun territoriale beperkingen, geldt voor een groeiend deel van de wereldbevolking het tegenovergestelde: grensregimes, bewaking en identiteitscontrole worden in hoog tempo versterkt. Kortom, er is zowel sprake van een tomeloze en ongecontroleerde toename van mobiliteit, als van segregerende filteringen. Deze Open verkent de interne tegenstrijdigheden van heersende mobiliteitsregimes en hun effecten op de sociale en fysieke ruimte.

Met bijdragen van Eric Kluitenberg (gastredacteur), Marc Schuilenburg, Brian Holmes, Wim Nijenhuis, Charlotte Lebbe, Joss Hands, Florian Schneider, John Thackara, Tatiana Goryucheva, Metahaven en Nerea Calvillo, film stills uit The Forgotten Space en een interview van Merijn Oudenampsen en Miguel Robles-Durán met David Harvey.

14 februari 2011: Lezing Stephen Duncombe, Utopia Now

18 maart 2011: Symposium The Populist Front

'De verbeelding aan de macht!' is een beroemde slogan uit de meirevolte van 1968. Degenen die vandaag de dag de verbeelding aanroepen – Berlusconi, de Tea Party-beweging, Wilders en vele anderen – hebben daar andere bedoelingen mee. Rechtspopulistische stromingen bestormen het politieke toneel in Europa en de Verenigde Staten. De verbeelding wordt nu ingezet voor het op scherp stellen van identiteiten, het oproepen van een imaginair verleden, en het cultiveren van mythen. Dit nummer behandelt verbeelding en mythe in de politiek, in het populisme en daarbuiten.

Bijdragen van Merijn Oudenampsen (tevens gastredacteur van dit nummer), Stephen Duncombe, Franco Berardi en Marco Jacquemet , Jolle Demmers en Sameer S. Mehendale, Yves Citton, Nina Power, Wu Ming, Aukje van Rooden, Willem Schinkel, Foundland en Luisa Lorenza Corna en Lynda Dematteo en een interview van Rudi Laermans met Ernesto Laclau.

Privacy is een recht dat de persoonlijke levenssfeer beschermt, dat niet alleen juridisch is vastgelegd, maar ook een politieke en sociale betekenis heeft. Het kan door individuen en groepen verschillend worden ervaren en nageleefd, afhankelijk van hun positie in de samenleving en de verlangens en belangen die daarmee gepaard gaan.
In Open 19 wordt het concept privacy vanuit verschillende perspectieven, met name juridische, sociologische, mediatheoretische en activistische, getoetst en heroverwogen. Niet zozeer het betreuren van het verlies van privacy staat centraal als wel de poging om vanuit de huidige situatie van ‘postprivacy’ zicht te krijgen op wat er gloort aan nieuwe subjectiviteiten en machtsconstructies.

Met bijdragen van Daniel Solove, Maurizio Lazzarato, Rudi Laermans, Armin Medosch, Felix Stalder, Joris van Hoboken, Oliver Leistert, Martijn de Waal, Rob van Kranenburg, Mark Shepard en Matthijs Bouw en fotograaf Gio Sumbadze.

Naar aanleiding van de publicatie van Open 19 vindt op 19 oktober 2010 in De Balie, Amsterdam een lezing plaats van Siva Vaidhyanathan.
Meer informatie

Naar aanleiding van de publicatie van Open 19 vond in Berlijn op 12 juni 2010 een lezing plaats van Gerald Raunig, getiteld Desiring Dividuality
Meer informatie

De contemporaine sociale werkelijkheid van Amsterdam, waarin de debatten rond sommige maatschappelijke ‘issues’ slechts weinig creatieve ontwikkeling vertonen, kan door het fictieve element van een oorlog in Amsterdam in 2030 in een radicaal ander daglicht worden gesteld. Via Amsterdam als testcase gaat dit nummer over vragen en problematieken die de hedendaagse Westerse stad in het algemeen aangaan: angst & veiligheid, privacy & biopolitiek, controle & militarisering, globalisering & virtualisering, commercialisering en neoliberalisme. Brigitte van der Sande, curator van het project ‘2030:War Zone Amsterdam, trad op als gastredacteur van dit nummer.

Met bijdragen van: Brigitte van der Sande, Willem Schinkel, Dirk van Weelden , Stephen Graham, Frank Furedi, John Armitage, Tom McCarthy, Wietske Maas en Matteo Pasquinelli, Eyal Weizman, Gert Jan Kocken en het Israëlische duo Adi Kaplan & Shahar Carmel.

Open 17
Een precair bestaan
Kwetsbaarheid in het publieke domein.

Sinds enige jaren is er een internationaal discours gaande rond het begrip ‘precariteit’ of ‘precairheid’, aangezwengeld door Europese sociale bewegingen en filosofen als Paolo Virno. Precariteit verwijst naar de relatie tussen tijdelijke en flexibele arbeidsarrangementen en een bestaan zonder voorspelbaarheid en zekerheid, die de levenscondities van steeds grotere groepen in de samenleving bepaalt.

Precariteit doet zich op vele plekken van de samenleving tegelijk voor, als gevolg van de neoliberale, postfordistische economie, waarin de nadruk ligt op de immateriële productie van informatie en diensten en een continue flexibiliteit, ook in de creatieve sector: kunst, cultuur- en communicatiebedrijven, waarin sprake is van flexibele productie en outsourcing van werk, kenmerkend voor de diensteneconomie.
In dit nummer van Open wordt ingegaan op precairheid in een culturele en sociale context, onder meer door in te gaan op het functioneren van de kunstscene, en op de condities van de precaire stad en publieke ruimte.

Met bijdragen van Nicolas Bourriaud, Brian Holmes, Ned Rossiter/Brett Neilson, Jan Verwoert, Paolo Virno, Pascal Gielen/Sonja Lavaert, Gerald Raunig, Recetas Urbanas en Merijn Oudenampsen.

Open 16
Jubileumnummer

De kunstbiënnale als globaal fenomeen
Strategieën in neopolitieke tijden

Naar aanleiding van de eerste Brusselse Biënnale organiseerde Pascal Gielen in samenwerking met het Vlaams-Nederlands Huis deBuren, het Vlaams steunpunt voor beeldende, audiovisuele en Mediakunst BAM en het lectoraat Kunstpraktijk in de Samenleving van de Fontys Hogeschool voor de Kunsten, op 19 oktober 2008 in Brussel een lezingen- en debattenprogramma, waarin de kunstbiënnale als globaal fenomeen ter discussie stond.

De teksten van sprekers Chantal Mouffe, Michael Hardt, Boris Groys, Charles Esche en Maria Hlavajova, zijn nu gepubliceerd in Open, cahier over kunst en het publieke domein en aangevuld met teksten van Brian Holmes, Irit Rogoff, Simon Sheikh en Thierry de Duve. De samenstelling van de teksten gebeurde door Pascal Gielen en Jorinde Seijdel,hoofdredacteur van Open. Dit extra nummer van Open is tevens een jubileumnummer ter ere van het vijfjarig bestaan van het cahier in de huidige vorm.

Open 16 werd gecoproduceerd door SKOR, deBuren, BAM, en Fontys Hogeschool voor de Kunsten. Met dank aan de eerste Brusselse Biënnale.

Redactie: Jorinde Seijdel and Liesbeth Melis
Grafisch ontwerp: Thomas Buxó and Klaartje van Eijk

ISBN 978-90-5662-666-2
€ 24.50

Open 15
Maakbaarheid
Hoe geef je vorm aan de samenleving in de 21ste eeuw?

Is maakbaarheid als ideaal uitgehold of biedt het weer urgente perspectieven? In discussies van dit moment over urbane politiek en sociale systemen, stellen theoretici en ontwerpers opnieuw de vraag of maakbaarheid geen vereiste is bij het menselijke verlangen naar organisatievormen en interventies die een aangenaam samenleven garanderen. In dit nummer van Open wordt gereflecteerd over oude en nieuwe vormen van maakbaarheidsdenken in relatie tot de stedelijke en sociale ruimte en tot het (samen)leven daarin.
Met bijdragen van Rene Boomkens, Gijs van Oenen, Marc Schuilenburg, Giorgio Agamben, Charles Esche, Niclone van Harskamp, Pascal Gielen, BAVO, ZUS, Partizan Publik, Flexmens, Jeanne van Heeswijk en Dennis Kaspori.

Open 14
Kunst als publieke zaak
Hoe de kunst en haar instituten de publieke dimensie opnieuw uitvinden

De publieke sfeer is een ideologisch construct dat steeds opnieuw moet worden uitgevonden en gedefinieerd. Onder invloed van neoliberale krachten zijn ook de kunst en haar instituties genoodzaakt hun publieke dimensie en betrokkenheid opnieuw uit te vinden, te formuleren en te legitimeren. Zowel de kunst als de kunstinstellingen manifesteren zich immers nog steeds bij de gratie van het publiek(e). Zij kunnen niet anders dan zich hernieuwd afvragen wat publiek is en waarom, wie het publiek is en waar het zich bevindt en hoe zij zich daartoe willen verhouden. Durven zij deel uit te maken van ‘het politieke’, of laten zij zich instrumentaliseren door marktpartijen en partijpolitiek?

Open 13
De opkomst van informele media
Hoe zoekmachines, weblogs, YouTube de publieke meningsvorming veranderen

De media waarmee nieuws en kennis worden vergaard en uitgewisseld zijn de laatste jaren sterk uitgebreid. Weblogs, geavanceerde zoekmachines, virtuele omgevingen als Second Life, fenomenen als MySpace, Hyves, Flickr en YouTube bieden nieuwe tools, communicatiemogelijkheden, sociale netwerken en platforms voor publiek debat. Het gaat om informele media die grotendeels worden geprogrammeerd, ingevuld en uitgezonden door de gebruiker. Dit in tegenstelling tot conventionele macromedia als televisie en pers, die meer institutioneel bepaald worden. In dit nummer wordt onderzocht wat hiervan de implicaties zijn voor de publieke sfeer. Er worden onder meer vragen gesteld over de omgang met nieuws en kennis op internet, over de condities van onze alledaagse mediapraktijken en over de mogelijkheden voor kunstenaars werkzaam te zijn in een cultuur waarin de grenzen tussen maker en gebruiker, tussen amateur en professional, vervagen.

Open 12
Vrijheid van cultuur
Regulering en privatisering van intellectueel eigendom en openbare ruimte

Door het toenemend aantal conflicten tussen het publieke en private met betrekking tot het eigenaarschap en het beheer van kennis en cultuur is het denken over het gemeenschappelijke binnen het publieke domein onder druk komen te staan. ‘Vrijheid van cultuur’ dringt zich op als urgente kwestie van juridisch en ethisch belang. In hoeverre kan cultuur en kennis vrij worden gedistribueerd, uitgewisseld of toegeëigend? En welke garantie is er voor plekken waar het gemeenschappelijke zich kan manifesteren en kan worden bediscussieerd?
In dit nummer van Open ligt de nadruk op vragen rond de privatisering van intellectueel eigendom en worden modellen getoond voor een alternatieve stedenbouwkundige praktijk, die de openbare ruimte haar publieke dimensie terug kan geven.

Open 11
Hybride Ruimte. Hoe draadloze media de publieke ruimte mobiliseren

De publieke ruimte is een plek waar mensen handelen en een ‘gemeenschappelijke wereld vol verschillen’ creëren. Deze ruimte is ‘hybride’ van aard geworden: een verstrengeling van concrete en virtuele eigenschappen, van statische en mobiele domeinen, van publieke en private sferen, van globale en lokale interesses. De hybride ruimte wordt niet in de laatste plaats gevormd door draadloze, mobiele media als GSM, GPS, WI-FI en RFID. Deze media worden ingezet als controlemechanismen, maar ook als alternatieve gereedschappen ter vergroting en verscherping van het publieke handelen. Een select gezelschap in de kunst, vormgeving, architectuur & stedenbouw onderzoekt en beproeft de implicaties en mogelijkheden hiervan.

Overzichtspagina Open

OPEN 10 (In)tolerantie. Vrijheid van meningsuiting in kunst en cultuur

Geen vertoog lijkt momenteel zo uitgehold als dat over tolerantie en vrijheid van meningsuiting: in de westerse cultuur zijn deze concepten nauwelijks nog in staat betekenissen te genereren die ons allen aangaan én aanstaan. De codes, regels, afspraken en symbolen die onze rechten en plichten binnen het publieke domein bepalen, werken niet goed meer. Voorbij het cynisme en het nihilisme moet het politiek-filosofische concept van de publieke sfeer opnieuw worden gearticuleerd. Verlangens hieromtrent worden niet alleen op de politiek geprojecteerd, maar ook op de kunst, de architectuur en de stad. Open 10 brengt analyses, posities en voorstellen bijeen van theoretici en kunstenaars.

Overzichtspagina OPEN

OPEN 9 Geluid. Geluid in kunst en cultuur

Openbare ruimte manifesteert zich niet alleen visueel maar ook akoestisch: openbaarheid draait om zichtbaarheid én om hoorbaarheid. Het betrekken van de rol van geluid in reflecties over en ontwerpen voor de openbare ruimte is dan ook even urgent als het verdisconteren van het visuele. In OPEN 9 staan essays over de wijze waarop geluid en geluidsmedia een esthetische, ethische of politieke rol spelen in hedendaagse stedelijke ruimtes. Het nummer getuigt er tevens van hoe radio een ware culturele en artistieke opleving ondergaat en hoe in de kunst geluid ingezet wordt in relatie tot maatschappelijke omgevingen. Er komen internationale kunstenaars aan de orde en er is een mp3 disk bijgevoegd met geluidswerken en interviews.

Overzichtspagina OPEN

OPEN 8 (On)zichtbaarheid. Voorbij het beeld in kunst, cultuur en het publieke domein

De mate van zichtbaarheid van sociale, politieke, economische en culturele gebeurtenissen via publieke beelden, wordt als indicatief beschouwd voor het democratische gehalte van een samenleving. Zichtbaarheid wordt geassocieerd met openheid en communicatie, met sociale orde en politieke balans. Het onzichtbare is het ongecontroleerde, onbestaanbare of onderdrukte, maar ook dat wat erop wacht onthuld te worden. Binnen dit regime produceren de visuele media onophoudelijk beelden, maar is ook het ‘publiek’ zelf constant bezig zijn ervaringen te visualiseren. In dit bedwelmende proces verdwijnt elke boodschap of maatschappelijke agenda uit beeld. Wat voor positie heeft de kunst hierin? Wat kan de inzet zijn van de kunstenaar, ontwerper of architect, diens engagement en legitimatie? En welke specifieke ontwikkelingen in de actuele beeldcultuur spelen hierbij een rol? Voor dit nummer werkte de vaste redactie samen met gastredacteuren Willem van Weelden en Jan van Grunsven.

Overzichtspagina OPEN

OPEN 7 Geheugen(loos). Bewaren en herinneren in hedendaagse Kunst en cultuur

De huidige inrichting en ervaring van het publieke domein wordt in grote mate bepaald door de spanning tussen individuele en collectieve, oude en nieuwe, autochtone en allochtone geheugens. Binnen het publieke domein moeten daarom de invulling, het beheer en de plek van het geheugen dringend opnieuw onderzocht worden. Hoe kan op actieve wijze gebruik worden gemaakt van de informatie die is opgeslagen in de actuele 'geheugenplekken'? Wat is hierin de rol van de kunst? Is er nog een collectief herdenken mogelijk? Hoe kan het cultureel erfgoed worden ontsloten zonder van stad en land één groot openluchtmuseum te maken? En wat zijn de implicaties van nieuwe media en digitale opslagtechnologieën voor het sociale en historische proces van bewaren en herinneren?

Overzichtspagina OPEN

OPEN 6 (On)veiligheid

Binnen het hedendaagse publieke domein heerst een verlangen naar veiligheid. Het individu en de samenleving eisen in toenemende mate bescherming en controle van de ruimte, zichzelf en de ander. Er dreigt een controlesamenleving, echter zonder duidelijkheid over de aard en oorsprong van de onderliggende angsten.
In dit cahier worden de gevolgen van de actuele preoccupatie met veiligheid onderzocht voor de publieke ruimte en de beeldende kunst. Wat zijn de implicaties voor het functioneren van het publieke domein, voor de inrichting, vormgeving en ervaring ervan? En wat is de invloed ervan op de opgave en perceptie van kunst?
Vanuit de kunst, architectuur, filosofie en politiek passeren theoretische en praktische scenario’s, voorstellen en visies die iets van het hedendaagse veiligheidsparadigma blootleggen, alternatieve (denk)modellen bepleiten of inzicht geven in de actuele ethiek en esthetiek van de veiligheid.

Overzichtspagina OPEN